J -

så -
kor skal me setje juletreet då

det må ikkje stå i vegen for fjernsynet,
så me må bøye oss
eller skifte favorittstol
for heile juleveka

J- kan stå lenger borte
men ikkje framfor omnen,
eg vil gjerne sjå elden

heller ikkje for nær borda og bokhyllene
framfor kjøkkendøra
eller der borte kor eg plar sjå ut vindauget
på melankolske dagar

det kjem kanskje nokre slike i romjula også

så -
kor skal det stå

kanskje borti hjørnet,
der ingen snublar over det, og kanskje
skal me kjøpe eit svært lite i år

eit J- som knapt syns,
eller kanskje setje det i gongen
eller på boden nede

så kan me gå ned og sjå på det
når me treng litt julestemning
utan at det er til plage for nokon
i mellomtida

ja, set J- på boden,
det er det enklaste for alle,

viss me då treng J- i det heile,
kanskje me heller skal kjøpe litt meir konfetti
for pengane

Finne det ein har funne

 

Hav utan magemål

problemet er ikkje det me har

men det me trur me kan få

fordi me har rett til det

som eit sjølvsagt tilbehør til julemiddagen

ein saus av elektronikk, eit teppe

av ord, tøy, plast og glas

 

eit hav å symje i

men inga landkjenning, inga kai

å kunne klatre opp på, leggje seg flat

og nyte solvarmen

 

berre dette havet som stadig samlar meir av vatnet

og me som kavar med å halde oss flytande

medan ørkenen brer seg ut

der alle dei andre er

Midlertidig

orda legg seg som fotspor
i nysnø

viser at her har nokon gått
her har nokon ytra seg

her har nokon vore til

så kjem våren, snøen smeltar
spora forsvinn

og ingen vil minnast orda
eller han som førte pennen

Tidsportalen

mellom kvart tre i skogen
står ein portal til ei anna verd

går du mellom bjørkestammane
går du inn i framtida

vårregn på eine sida
er haustregn på den andre

og kjem du langt nok unna, vadar du i snø
som kjem fykande med vinden

så kan du sirkulere rundt
den eine stammen
til tida går baklengs,
og du kan spole tilbake til glade sommardagar
med løvetann i håret
og smørblom på haka;

til sist må du forlate skogen,
for slik er lovene her

du får di tid
før haustvindane tek deg med         bort

Fuglar i sirkel

fuglane er bombefly
over denne byen

me rømmer for livet,
ser tønnebomber 
komme i fallande bue mot gatene
som ein gong var trygge

alt er krater, alt er sår
alt er brennande tomme vindauge som lyser
svart

fuglane flyr i sirkel, gaper med opne nebb,
ser oss djupt inn i auga

før dei lettar over skyene og forsvinn bak horisonten

me søv med auga på gløtt
for me veit dei kjem att

Anger

slike ord som aldri er sagt

utan å falle som småstein

i milliontal

over kanten på stupet

fell mot bakken

som massen til eit fjell i fall

og lyden av eit lyn

i natta

ord som du prøver hale opp att

men må sjå

forsvinne i djupet

utan å vite kva dei treff --

ei knusande tyngd

i fjørlett pust

Mykje gøymt

det er mykje du kan gøyme

bak eit gjerde, under ein stein

utanfor rekkevidde

for vitet

store ord kan skjule tusen mistak

gøymt som usynlege komma

i ein skog, i eit vatn

der ingen vågar å opne munnen

                utan frykt for å kvelast

av gamle bokstavar på skrå i halsen

hundre små ord, som repetitive frekvensar

gjennom luftrøyr svarte av skuld

og auge som må haldast lukka

for ikkje å røpe alt ein veit

og som ingen skal vite at ein visste --

men det aller siste

er stilla og mørket;

ein sikker skjulestad, kan ein tenke

 

men til sist 

          kjem alt 

                     fram i lyset

Noko meir?

han var sikra

på alle vis

bygde seg opp, høgare

oppover opp 

over alle andre

som han så djupt forakta

for deira sløve evner til å klatre

og sat der på toppen

vaiande med sigaren

på eit berg av gull

sukka, mellomnøgd, skoda ut mot horisonten

undra

kva no?

er det ikkje noko meir? 

Det eg ser er borte

ingen smular ligg att på bordet

der tanken nettopp sat og åt

eit siste måltid

for dagen

det eg har sett er borte no,

gøymt i nedstøva protokollar i eit arkiv

som ingen kan nå

skjult for verda

er spora etter mjuke kattepotar over plenen

og baklysa til den siste trikken som forsvann;

lyset frå duse stolpar og skoa mine

som fann sin eigen rytme over asfalten

borte er orda som sveva som isvengesommarfuglar

i det bleiknande bekmørket,

sola som kjempar seg fram

i disen dagen etterpå alt

og det eg ser er borte

alt før eg kan trekke pusten på ny -

Alt er gjort, alt er levert

akkurat som dei store blada

på ei vindmølle ingen vil ha;

munnen berre opnar seg og lukkar seg

og gjennom vindauget

vert det ein stumfilm utan handling

lyspærene blinkar i kveldsmørket,

grusen knasar under skoa, frostrøyk

og ei stigande visse om noko som tek 

slutt

eit kapittel 

me aldri kan bla tilbake i og sjekke

om me forstod               rett

i ettertidslyset vert alle konturar borte

berre denne munnen som opnar seg 

og lukkar seg

står att som bevis på tapt tid

Balanse

me kan leggje til

og trekkje frå

så mykje me vil,

balansen vil alltid vere der

ein eller annan stad

i det vide verdsrommet

kanskje går det nokon 

                     og tenkjer på sitt

i ein annan galakse,

og ikkje bryr seg det minste om

børssvingingar og lønsauke

i vår del av universet

Gøymd

Vårt hemmelege våpenprogram

orda me ikkje sa til kvarandre

burde bli smelta om

til plogjern

Inn i det ukjente

noko held meg fast til livet

som ei livreim, ei fangline

midt i stormen

vegen eg går svingar gjennom skogen

og føtene veit vegen

like lite som auga veit kvar dei skal sjå

for å finne svar på alle spørsmål

i horisonten er utropsteikna oppstilt,

eit rekkverk på kanten av verda

skal eg nokon gong bli fri

må eg velte horisontrekka, trengje meg forbi

inn der det ukjente breier seg utover

og tankane møter 

den motstanden dei treng

Alt kan gå

 

alt kan gå gale

om du berre prøver hardt nok

legg deg i selen

og strittar imot

det du veit må komme

som eit snøskred, buldrande, ustoppeleg

når du minst anar det

alt kan gå

ein annan veg enn det du trur

for dagen spring fortare enn deg

og natta er ein luring som smett unna

alle dine famlande forsøk

på balanse

difor kan alt gå

i oppløysing, falle saman

alt før det er bygd

og du står att med deg sjølv

som einaste gevinst

i ditt eige lotteri

kanskje er det godt nok

likevel

Orkesteret fortset

orkesteret fortset å spele

utan sin nye 2. fiolinist

FN-ambassadøren

fredsmeklaren

ho som løyste kreftgåta

han som revolusjonerte

fjernsynsdramaet

 

orkesteret fortset å spele

endå 11. veke kom og gjekk

på døden sine premiss

 

 

Eg er eit museum

ingenting av det eg kan kjem til nytte

her kor orda frys til is

og legg seg som murstein etter bombenedslaget

utover gata

 

ingen orkar flytte dei vekk, eller grave seg gjennom

så eg kan sjå lette sko og tunge støvlar

trakke seg veg over alt eg står for

og smila brenn store svarte hol

i bymuren

 

når gjekk eg av moten, undrar eg

når vart eg for gamal for meg sjølv

og forlet kalenderblada

i almanakken, når

vart eg ein del av den tause

verdensarvlista - verneverdig og koseleg

å besøke ein eller annan gong, ta bilde av

og reise frå, tilbake til den verkelege klokka

 

kor kryssa eg nullpunktet;

finst det nokon veg attende?

 

 

 

 

Noko som et

 

tida berre forsvann

i det store tomrommet, kvervelvinden

etter orda dine

hjartet forsvann i same slengen,

liksom berre imploderte til ei nøytronert

og falt gjennom golvet i auga dine

lenger bort kjem me

viss me roterer på same staden

og let som me flyr over hava

det næraste

er det som er fjernast

og det som et av liva våre

nektar å gi seg

uansett

Redusert til ingenting

 

dei som vandrar oppned over måneflata

og set seg på kraterkanten, kikkar

ut i det store svarte

ser jorda segle likegyldig forbi

som om ingenting har hendt

berre det blå og det grøne og det kvite og det brune

i stille sirkulasjon

tømt for meining, tømt for ord og hud

kanskje er der ein napoleon, eller ein viking

ein holemann, ein dinosaur, ein einstein, det

er ikkje godt å seie

for alt det menneskelege er redusert til ingenting

på denne avstanden

det er så herleg stilt

seier den eine

og den andre nikkar, tømmer kaffi i kruset

og sukkar fornøgd

Vegen det går

 

Mold i rørsle

moldkroppen løyser seg opp
og vert bygd saman

kvar morgon
glir delane i kvarandre

og eg kan kjenne livet strøyme
som rushtrafikk gjennom kroppen

- det er berre mold, tenkjer eg
let auga kvile i auga i spegelen

hud mot glas
eit blikk mot det uendelege

let meg falle bakover
kjenne det tomme rommet som eit dragsug

i det eg endå ein gong fell saman
og vert bygd opp på ny, ein transfigurasjon

så rask og smidig
at ingen i verda kan sanse det

og stig ut i den nye dagen
med moldkroppen nybygd, nyskapt, klar

Vern flammen

hald rundt den vesle flammen,
vakt den for vind og storm og regn

gje brensel, gje luft, gje varme!
til flammen som brenn i hjartet

løft den opp
set den høgt


la den skine i auga!
men vakt deg for vinternattssnøfallet
som i alle mørke timar
trugar med kvelande omsorg
for dette fargerike det ikkje kan tole

-

ikkje la deg bøye, ikkje la deg dytte ut
men hald rundt den vesle flammen
så han ikkje sloknar

 

Mål

 

så mange linjer frå fortida

i stille strek

over papiret

mot forsvinningspunktet

langt der framme

vert ein veg eg kan gå

der hjartet smeltar 

inn i spora

i velsigna symbiose

stille strekar

som ei hand 

strekt ut, lyftar meg fram

mot mål

Komplisert

kjensla av å vere ein bekk

med frådande vatn,

vere eit stryk i flukt

full av kraft og pågangsmot

 

eller ein stein i bekken

stille, taus og robust

som eit punkt å måtte forsere

på vegen mot noko anna

 

eller kanskje heller ein båt

i den ville straumen,

den som må kjempe imot

alle undergangskreftene --

ofte er kjensla

at eg er alle tre

på ein gong

Dei andre

 

nokon som kjem

imot 

i mørket

med frontlykter mot hjartet ditt

som eit siste håp

anten det å miste alt og gå under

eller satse på ny

og det er ikkje noko val,

for hjartet kjem ikkje aleine

 

det bur så mange der inne

og alle må reddast, alle må

få vekse

kjenne varmen frå lys

som har anna å tilby

enn hylet frå fallande død 

Skuggedyr

skuggen av dyret

kviler

på veggen framfor meg,

dei kvasse klørne har laga djupe sår

i murveggen,

noko renn over steinane og ned

utover gata som ei elv ein bodskap

om det umedvitne møtet mellom meg

og denne skuggen og kor det vil ende

om eg ryggar sakte vekk som ein tango

for skuggen min og meg

skuggen er blind

med auga fastskrudde på måneoverflata;

kan du sjå oss

er me borte

 

Byggjesteinar

dei små tinga du ikkje ser

dei som berre er der

og byggjer livet ditt, bit for bit

som den irriterande vekkarklokka

du først saknar

når den ikkje ringer

klikket frå knappen på kaffitraktaren

lyden av vatn som renn i vasken

det vesle knirket nederst i trappa

låsen på ytterdøra, som alltid treng ein ekstra dytt

det vesle nikket frå bussjåføren

dråpane som renn nedover sidevindauga

lyden av joggesko mot grusen på nyberre vegar

alt som berre er der

og er livet ditt

Verd møter verd

auge i auge

pust mot pust

hud over hud

to univers

på lukkeleg kollisjonskurs

Noko nytt

prøve noko nytt, kanskje

vere glad

for regnet og vinden

prøve det slitte blikket

i møte med det skumle;

vere glad

i lynet og stormen

omfamne steinras og flodbølgjer

gå på nye stiar, kanskje

smile lukkeleg

mot opne sår

og la vere å plastre skrammer

og stikk

prøve dette nye i det gamle,

måle alt opp mot hjartet

og våge vere lukkeleg

trass alt

Streve under sola

fjella gir att

ekko frå ekko

ingen kjenner grensene

der skogen startar

skogen sluttar

og alt anna tar til

det er vanskeleg å byggje

murar

for alltid hamnar dei feil

murar der

ingen murar

skulle vere

og så må alt rivast

og byggjast opp att

ny sveitte på gamal sveitte

nytt blod over gamalt blod

nye bein

nye stemmer

der dei gamle stemmene var før

sola står opp og går ned

to millionar gongar til

utan å bry seg

Noko å døy for

eg som har så mykje

å leve for,

dette som dyttar blodet rundt

og gir meining til det auga ser;

eg har noko å døy for,

eit nybrottsland bortanfor alt

og dette landet

lever og pulserer under huda

 

difor har menneska eg møter verdi

difor vil eg kjempe mot uretten

difor vil eg møte morgonlyset med gledesrop

difor vil eg bøye meg når det trengs

og stå støtt så sant eg kan

og gå endå ei mil

om eg må

 

for det som er verdt å døy for

er også verdt å leve for

og det verdifulle livet

har ei retning som gir ro 

til å fokusere

 

Eit det blir eit det, men når

når blir treet eit tre -

når kan vatnet me væter jorda med

og den svarte molda me legg frøet i 

bli rekna som ein faktor for ei spire som skal gro

 

når vert spira ei spire,

kva bur i frøet

som me ikkje kjenner -

 

eg plukkar eit frø frå solsikka

og held det i handflata mi,

undrar;

vert du ei rose, du vesle frø

eller ein tiger?

kan du bli eit grantre

om eg berre vatnar deg nok

 

eller vert du ei solsikke

sidan det er det som ligg nedkoda

i dine inste, hemmelege rom --

 

 

Flytteklar

huset skal rase

grunnmuren smuldre bort

urskogen ta over arealet

gro nye tre til nye plankar

 

rom for rom dett saman

trass solide konstruksjonar,

her slepp ingenting unna

tida et seg gjennom alle hindringar

 

det er ingenting gale med arkitekturen

eller korleis huset er reist

det er enkel termodynamikk

og tyngdekraft

 

dagen vil komme, eg veit ikkje når

og ingenting får eg ta med

når eg flyttar ut

og vekk

 

Jakt

noko svevar rundt i rommet

og me ser lyset reflektert

som små glimt

når sveva kjem i riktig vinkel

mellom auga og vindauga

går det tynne bruer,

som landingsbaner ingen brukar

og oppdraget er overlag vanskeleg;

her svevar kjærleiken rundt

ventar på å bli hanka inn

og alt me har til hjelp

er ein sliten håv

 

Golv blant golv

golvet er min venn

kviskrar du,

let deg valse ut

som ein innsjø på stovegolvet

der hjartet er den einaste 

taktfaste rørsla

me kan observere

så glir du i eitt med landskapet

og me kan vente og lengte

medan vissa om det me veit

brenn seg djupare inn

og golvet gyngar av garde

blant alle andre golv

i universet

kan me flyge utan vengjer

kviskrar du,

og me veit det 

er det einaste me kan

Spor mellom auge

å late opp handa

ein finger om gongen,

ein raslande lyd gjennom rommet

og inn i sjela

alt du gjer set spor

og dette sporet let seg ikkje viske ut

auga vert løfta frå golvet, sakte

sakte

møter du auga mine

og det elektriske i augeblikket

viskar ut resten av verda

Endring i dag

i dag let nokon att døra

i dag opna andre ei anna dør

 

i dag forsvann utsikta du elska

i dag opna du eit anna vindauge

i dag gjekk noko tapt

i dag vart noko anna vunne

i dag er du ikkje lenger den du var

i dag er du den du er

Ein felles fiende

me irriterer oss over treet

her me går, surmulande

med auga i bakken, let dei følge

skuggane av greinene krysse vegen

og me jamrar oss

og klamrar oss til kvarandre

sin forvridde redsel -

hadde berre treet vore borte

ville vegen vore ein triveleg veg å gå

mumlar me mot bakken

og byksar vidare, tek lange steg

for å kome raskt forbi og vidare

i verda

hadde berre treet vore borte

ville verda vore ein vakker stad

alt ville vore annleis og betre

mykje mykje betre, og liva

ville gått på skinner

samstemmer me --

let eit siste gys gå gjennom kroppen

før me er forbi

og ikkje lenger har akkurat dette

å klage på

 

men lenger nede i bakken

står det fælslege, solfalma

fartsskiltet

 

Når vinteren skal sikrast

tunge fottrinn på mjuk mose

ein støvel, ein til 

og jegeren med vaktsame auge

mot skogkanten

vinden er imot, verda er stille

som like etter ein storm

eller like før

ein eksplosjon i miniatyr

metall mot kjøtt, blod mot snø

sveitte, frostrøyk og stive musklar

når byttet skal i hus

livets omskiftelege varme

er aldri så tydeleg som her

Eg sa noko anna

eg misforstod det motsette

av det du meinte å ikkje seie,

slik at det me til saman hadde gløymt

var større enn summen av det me aldri hadde opplevd

heller ikkje eit felles minne kunne me dele

utan å miste halvparten av det me hugsa

og det dobbelte av det som ikkje skjedde

slik har me latt vere å byggje vår eiga historie;

ingen kan viske det ut eller endre det

utan å ville leggje til noko anna

Det du ville du skulle ville

du trudde at du lengta

etter noko å lengte etter

som ein dans inni ein dans

eller å synge om ein sang

frå eit hjarte for eit hjarte i eit hjarte

utan å vite at det du vil

er noko heilt anna

du vil synke stille inn

i andre armar, senke hjarterytmen

koordinert med ein større vilje

leggje av børa du ber

og berre vere den du ville vere

viss du var den du er

Tryggleik i tusen bitar

tryggleiken er skjør som krystall;

alt ser så fint og elegant ut

i utstillingshyllene

vakre vasar, vakre glas

vakre modellar av fuglar og dyr

forsiktig går me rundt

for ikkje å velte noko, ikkje vere den som lagar lyd

ikkje vere den

som knuser

freden

men så kan nokon opne døra

sleppe inn

ein okse

og alt me tenkjer på

er flukt og vern,

og tryggleiken ligg tilbake

som sukkerstrø i fotspora

på ein stad me aldri kjem attende til

det me har att

etterpå

er minna om alt det vakre

me ein gong kalla

kvardag

Vår ven lengt

dette som bur i meg, og i deg

denne lengten me aldri kan setje ord på

berre leve med, side om side

lik ei sidevogn på livets motorsykkel

 

lengten som står og vinkar til oss

og ynskjer oss lukke til med dagen

når me traskar ut porten, endå

med søvnen som blindpassasjer i auga

 

lengten som sit og ventar på oss

stirar ut vindauga

og stadig vekk kikkar på klokka

 

lengten som opnar inngangsdøra

og smiler oss i møte

når me glir inn på tunet og stig av

dei usynlege hestane

 

lengten

som bur der me bur

og er der me er

og alltid sit og smiler sløvt

når auge møter auge over middagsbordet 

å, lengt, kan du vere eit tau

som bind oss fast

i dette sekundet?

Eg stiller dei opp mot kvarandre;

likskapen mellom eit måkeskrik

og stemma som mumlar inst i øyret

når eg høyrer orda du lar vere å seie til meg

er påfallande stor

det er som akslingen i eit stort sykkelhjul

skramlar rundt, med øydelagde hjullager

og knekte spilar

nektar likevel å gje slepp 

på si eiga historie, held fast, knugande

med sanninga skjult mot hjartet

og auga på leiting etter ein utveg;

men orda dine kviler stille

i rommet der alle usagte ting bur

og alle mine protestar til tross

vil luftbølgjene aldri kome min veg