Fuglar i sirkel

fuglane er bombefly
over denne byen

me rømmer for livet,
ser tønnebomber 
komme i fallande bue mot gatene
som ein gong var trygge

alt er krater, alt er sår
alt er brennande tomme vindauge som lyser
svart

fuglane flyr i sirkel, gaper med opne nebb,
ser oss djupt inn i auga

før dei lettar over skyene og forsvinn bak horisonten

me søv med auga på gløtt
for me veit dei kjem att

Tryggleik i tusen bitar

tryggleiken er skjør som krystall;

alt ser så fint og elegant ut

i utstillingshyllene

vakre vasar, vakre glas

vakre modellar av fuglar og dyr

forsiktig går me rundt

for ikkje å velte noko, ikkje vere den som lagar lyd

ikkje vere den

som knuser

freden

men så kan nokon opne døra

sleppe inn

ein okse

og alt me tenkjer på

er flukt og vern,

og tryggleiken ligg tilbake

som sukkerstrø i fotspora

på ein stad me aldri kjem attende til

det me har att

etterpå

er minna om alt det vakre

me ein gong kalla

kvardag

Blikk som eld

blikket ditt brann som eld

og du vart eit menneske medan me såg deg

og me vart menneske, fødde i det sekundet

bilda av telt i brann fylte netthinna og du snakka til oss

som om me var individ 

med hjarte og hjelpande sinn

og at me hadde sjanse til å hjelpe

dei harde orda

som gav oss form og meining, hatet

som ingen brann kunne rive ned        men heller nøre opp

og silhuettane som før vandra som skuggar i byar langt borte

gjekk frå å vere objekt til subjekt

i eit rop som reiv huda i filler

no blør tunga, no blør auga og øyra

no blør sjela og orda

er skrift av blod på veggen

og me veit;

viss ikkje noko vert gjort

viss ikkje orda vert handling

viss ikkje hjartet rullar ut ein veg til fridom

for deg

vil me slutte å eksistere

i same sekund som auga glir att

og ryggane reiser seg som murar mellom fornuft og galskap

 

 

Variasjonar over noko mørkt

lyset svingar utanom

i store bogar, let etter seg

spor i den mørke molda

her var det ein gong eit lys

kan me lese, og alle skjønar og ser

det me nektar å seie med ord

og medan orda smuldrar ubrukte bort

smeltar lyset gjennom huda og innover 

til mørke krokar i samvitet    --    det er så forsvinnande likt

dette mørket

og det me såg oss blinde på

medan bombene fall

over fjernsynsskjermen

no står berre ruinane att av det

som aldri vart anna enn eit håp,

og moria var ikkje det lova landet

men ei hengemyr for hjarte

som trudde dei nådde fast grunn

så sank mørke gardiner over landet

og lyset svinga utanom

let etter seg spor i molda

etter barneføter, og spora vart dammar

fylte med tårer

Det blodige diktet

ok
dette kjem til å gjere vondt

først drep eg mange menneske
det er lett
berre sjå:
bam! der ligg det fjorten døde
i huset eg sprengte
og eit noko større 
bam!
3 000 døde

det var ei flybombe over ein by
det forstod du sikkert

så kan eg starte atomkrig,
for hemnen er søt
og no fyk den eine atombomba etter den andre
på tvers av kontinenta

til slutt ligg 3 milliardar menneske døde
og ingen har lenger kunnskap
om korleis ein skal skyte opp nye atombomber

det trengs heller ikkje
for katastrofen er eit faktum
og jorda er så å seie ubueleg

nye millionar, kanskje milliardar
vil endå lide ein smertefull død
av stråling og svolt

-

sånn,
då var det gjort

no rammar eg inn denne teksten
dette blodigaste av alle dikt
med  ein høg stålmur
og låser den att

så kan alle desse drapa
og atomkrigen
bu på desse linjene og berre her
og la resten av verda vere
i fred

ok?

Det store hykleriet

- her står me samla
til siste slutt,
me er ikkje individ
me er eit heile, ein organisme

eit me

eit lag
som står saman
gjennom alle stormar!

ropte generalen
og sende offiserane
og soldatane
ut mot det bølgjande havet
         av dei andre,       dei
         den grå, ukjente massen

som ikkje kan finnast i nokon draumar

lukke til
seier han,
set ei ny nål i kartet 
og tek ein slurk av kaffien

Ut i krigen

ta imot dei marsjerande grafema,
geledd på geledd
over papiret      - holdt!

venstre om
og på skulder penn,
kvil og kvil

så kan du inspisere dei stramme rekkene,
vandre mellom oppstilte framstillingar

børste støv av nokre buar,
helse høfleg på rette strekar
eller hudflette heile regimentet
på grunn av bagatellar

det er du som er generalen her,
det er du som styrer hæren
og kan gje marsjordren      - ut
til kamp mot kunnskapsløysa 

det er deg dei følgjer, du som set standarden
og skal vere den som leier an;

så: på skulder penn
høgre, venstre, høgre, venstre, høgre, venstre
og marsj!

Mitt sintaste dikt nokosinne

#smerte
Eg såg ein film på søndag, om to syriske jenter som vart brannskada i eit bombeangrep. Det er få ting som går djupare inn på meg, og diktet er skrive i sinne. Eg avsluttar med ei bøn. Det er menneske som drep, og eg tykkjer synd på dei også. Det er noko fundamentalt galt hos menneske (eller systemet rundt menneske) som kan drepe andre menneske og øydelegge liv på denne måten.

Laos 1 & 2

#om ufyselege handlingar

Krig består av ei rekke ufyselege handlingar. Dei aller fleste har mykje imot krig, og det er vel blant dei tinga me har minst lyst å komme ut for. Likevel finst det også handlingar i krig som set "vanlege" krigshandlingar i skuggen. Blant desse er til dømes nazistane sine dødsleirar under 2. verdskrigen, masseutryddingane i Jugoslaviakrigane eller kor dei sivile i Jemen, i vår eiga tid, vert ramma på verste vis. 

I går lærte eg om ei anna slik handling, som er tvers gjennom ufyseleg i all sin gru. Under vietnamkrigen på 60-talet hende det at dei amerikanske pilotane ikkje rakk å sleppe ut alle bombene dei hadde med seg over Vietnam, før dei måtte forlate luftrommet. Dei hadde lang veg tilbake til basen, så for å lette flyginga, slapp dei ut lasta ... over jungelen heilt nord i Laos. Menneska i dette området lir fortsatt under denne grusame handlinga. I dei store jungelområda ligg det tusen på tusen av udetonerte klasebomber, og gjer området så å seie ubrukeleg. Dermed kan dei ikkje utvide jordbruksområda sine, og er, nesten 60 år etter krigen, tvungne inn ein slags stillstand.

Det er ikkje lett å ta inn over seg at slike ting kan me menneske gjere mot kvarandre.

Ved vegs ende

Dei tomme hendene

eg såg hendene dine

skjelvande,

kor dei femna verda

som fram til i dag

hadde vore di

begge hendene dine

gråtande, grå

som to stille dører

inn til ei verd

eg ikkje kan sjå

og auga –

auga dine

to mørklagte stjerner

av redsle

ei knusande bølgje

mot hjarteveggane mine;

atlantis

er tapt

for evig

#gift

Eg såg eit bilde i dag, i ei nettavis, eit bilde som har brent seg fast til sjela mi. Ein far og to barn. I ein bil. I Syria. Faren held dei to små tvillingjentene i armane sine. Ei lita jente i kvar arm. Dei ligg der så fredfulle, med auga att. Faren har auga opne, og sorga eg kan lese i auga brenn seg fast som smeltande jern mot huda. Han har overlevd, han var ein av dei som kom seg levande ut av dei samanraste restane av ein by. 

Natta før hadde bombefly sluppe kjemiske bomber over byen deira, og lidingane rundt var enorme. Men denne mannen hadde overlevd. Det hadde ikkje dei to små døtrene hans. Eg trur ikkje mannen kjende noko glede over å vere blant dei levande. Ikkje no lenger.

Bildet var frå april 2017, og bildet viste vanlege kvardagsmenneske. Vanlege menneske av kjøt, blod og draumar. Som deg og meg. 

Det kunne vore deg og meg. 

Opp mot tyranniet

Krigens to ansikt

tobarnsfar (45) frå Norge
jobbar på våpenfabrikken,
meiner det er ei sikker
inntektskjelde, og
«hadde ikkje eg jobba her,
ville nokon andre gjort det»

tidlegare tobarnsfar (45) frå Jemen
slår ut med armane;
han er tom for ord
men auga fortel ei historie
om tusen knuste draumar –

Geledd

ingen ser forskjell på meg og deg

viss eg let att auga

og du sluttar å smile

viss vi let att hjarta

og lukkar lungene

lever på syntetisk omsorg

frå dei som bryr seg meir

om støvet vi kvervlar opp

enn kjøttet som fyller støvlane